o językach

Języki obce i języki mniejszości w Polsce w roku szkolnym 2020/2021. Kilka faktów.

W związku z propozycjami poprawek do budżetu i rozporządzeniem ministra MEiN, media zaczęły pisać o językach mniejszości w Polsce. Rozporządzenie dotyczące zmniejszenia liczby lekcji niemieckiego z trzech do jednej jawnie dyskryminuje mniejszość niemiecką. Tak się składa, że najwięcej osób korzysta właśnie z tych klas. Język niemiecki przy okazji jest też nauczany jako język obcy w polskich szkołach. W debacie, którą niedawno organizował Deutsches Polen Institut, Marcin Król, konsul RP w Berlinie, wykorzystał ten fakt, żeby uzmysłowić niemieckim politykom, ile Polska przeznacza pieniędzy na lekcje języka niemieckiego. Postanowiłam sprawdzić, ile osób uczy się niemieckiego i przy okazji innych języków obcych i mniejszości. Do Polski przyjechało także wiele ukraińsko- i rosyjskojęzycznych dzieci, a tak się składa, że i te języki są nauczane i jako języki mniejszości, i jako języki obce, choć ukraiński jako obcy oferowała jedna szkoła publiczna, a w zeszłym roku szkolnym (2020/2021) korzystało z tej oferty zaledwie 19 uczniów. Jednak w związku z tym, że obecnie znajomość ukraińskiego jest bardzo pożądana, byłam ciekawa, jak w Polsce wygląda nauczanie tego języka.

Języki obce

Wszystkie dane tu omawiane czerpię ze strony dane.gov.pl. Tabela, która jest dostępna, nie rozróżnia, który język jest nauczany jako pierwszy, który jako drugi lub nawet trzeci (zazwyczaj w szkołach oferowane są dwa języki, ale na przykład w gimnazjum miałam jako trzeci język łacinę). Poza tym wzięłam pod uwagę tylko placówki publiczne, w których uczą się dzieci i młodzież. Analiza jest dość gruboziarnista, ponieważ nie rozróżniam placówek na przedszkola, szkoły podstawowe i ponadpodstawowe, oczywiście mogłabym, ale nie jest mi to do końca potrzebne.

Poniższa tabela przedstawia sumę uczniów i uczennic z całej Polski, które uczą się poszczególnych języków. Oczywiście dominuje angielski, potem jest niemiecki, rosyjski, hiszpański i francuski. Trochę mnie zaskakuje, że rosyjski jest na wciąż w pierwszej trójce i nie spodziewałam się, że hiszpański jest wyżej od francuskiego. Jak wspomniałam, nie jest podane, który język jest nauczany jako pierwszy, który jako drugi, itp. Interpretuję te dane jako zależne, tzn. uczennica, która jest jedną z ponad 5 milionów osób uczących się angielskiego, może być jednocześnie jedną z dwustu tysięcy osób, które uczą się rosyjskiego, bo w jej szkole akurat te dwa języki są oferowane.

językliczba uczniów
angielski5261443
niemiecki1739580
rosyjski205340
hiszpański179971
francuski118365
włoski32601
łacina9124
inny1170
portugalski559
chiński433
japoński377
czeski211
grecki147
arabski99
maltański63
słowacki22
ukraiński19
turecki4

Na uwagę zasługują też te mniejsze języki, bo i tutaj są niespodzianki. Jestem bardzo ciekawa, co się kryje pod kategorią “inne”. Nie wiem, skąd się wziął maltański, uprzedzając pytania – lekcje tego języka oferuje LO w miejscowości Krobia (woj. Wielkopolskie), na stronie liceum jednak nie znalazłam informacji. Turecki był i może wciąż jest oferowany w jednym z warszawskich liceów. Jak się domyślacie, słowackiego i czeskiego można się uczyć w miejscowościach przygranicznych, greckiego w pięciu szkołach, z czego trzy są w Krakowie, japońskiego można się uczyć w Zabrzu i Poznaniu.

Przyjrzyjmy się bliżej najczęstszym językom (angielski, niemiecki, rosyjski, hiszpański, francuski) i liczbie uczniów na województwa w roku szkolnym 2020/2021. Liczba uczniów jest znormalizowana (inaczej ciężko porównać ponad 5 milionów do dwustu tysięcy). Może Powinnam była jeszcze wziąć pod uwagę liczbę mieszkańców w każdym województwie, bo wiadomo, że w mazowieckim mieszka więcej osób niż w podlaskim, ale wykres służy jedynie ilustracji, które języki są popularniejsze w poszczególnych województwach:

Dane na rok szkolny 2020/2021

Angielski i niemiecki wszędzie dominują, ale rosyjski nie wszędzie jest na trzecim miejscu, czasami też francuski przegania hiszpański.

Tutaj bardziej szczegółowa tabela ze wszystkimi językami z podziałem na województwa:

Wojewodztwoangielskiarabskichińskiczeskifrancuskigreckihiszpańskiinnyjapońskiłacinamaltańskiniemieckiportugalskirosyjskisłowackitureckiukraińskiwłoski
DOLNOŚLĄSKIE36545200116708904182970760015784103129000754
KUJAWSKO-POMORSKIE2696010005368044561208130896390111560001913
ŁÓDZKIE3270182200974309920002290101111014232000831
LUBELSKIE288371210044710149273608010758780314180001011
LUBUSKIE127990059025122776430805606627501021000289
MAŁOPOLSKIE49681725021149981041745100112501577590815122005514
MAZOWIECKIE7956841220025016164795826209340207133559584390406398
OPOLSKIE12462200602537026910015904681801083000566
PODKARPACKIE30239900087810141340011150102730061360001266
PODLASKIE1576330155041340136987056503752802745600084
POMORSKIE3321210690555101388820103450110996082520001006
ŚLĄSKIE6009141125141678401928717568140176594096690008466
ŚWIĘTOKRZYSKIE159270180021820387600591053861093330001419
WARMIŃSKO-MAZURSKIE18754900017330464454074061017091670019971
WIELKOPOLSKIE5264900506247017514513217436319667505781000935
ZACHODNIOPOMORSKIE199512000121902910450009772509170001178
Liczba uczniów i uczennic ze szkół publicznych w danym województwie. Rok szkolny 2020/2021

Języki mniejszości

Przyjrzyjmy się zatem, ile osób uczyło się języków mniejszości w ostatnim roku szkolnym. Liczba uczniów i tutaj  jest znormalizowana. Konkretne liczby znajdziecie w tabeli.

Rok szkolny 2020/2021
Wojewodztwobiałoruskihebrajskikaszubskiłemkowskilitewskiniemieckiormiańskirosyjskisłowackiukraiński
DOLNOŚLĄSKIE0187094011400081
KUJAWSKO-POMORSKIE00000950000
ŁÓDZKIE00000980000
LUBELSKIE000004600021
LUBUSKIE0001605770008
MAŁOPOLSKIE000193048018859
MAZOWIECKIE18169000361633098
OPOLSKIE00000292560000
PODKARPACKIE000000000297
PODLASKIE264100059900120386
POMORSKIE800201890030241800271
ŚLĄSKIE000002094300015
ŚWIĘTOKRZYSKIE00000350000
WARMIŃSKO-MAZURSKIE000002163000734
WIELKOPOLSKIE000002100035
ZACHODNIOPOMORSKIE00000237000170
języki i uczniowie w danym województwie

Praktycznie we wszystkich województwach, z wyjątkiem podkarpackiego i podlaskiego, nauczany jest język niemiecki. Najwięcej języków jest oferowanych w mazowieckim, ale to w pomorskim jest największa liczba uczniów, ze względu na kaszubski.

Sprawdźmy, jak wygląda rozkład uczniów w ostatnich trzech latach:

Liczba uczniów jest zlogarytmowana, bo, jak zobaczycie w tabeli, są naprawdę duże różnice. Ciężko na wykresie porównać niemiecki, którego uczy się ponad 50 tys. osób, z 42. uczniami i uczennicami, które uczą się ormiańskiego. Bez normalizacji, trudno byłoby właściwie o tych mniejszych językach cokolwiek powiedzieć:

Generalnie liczba uczniów w przypadku większości języków nieznacznie zmalała.

rok szkolny2018/20192019/20202020/2021
białoruski292627942739
hebrajski464361356
kaszubski203962062320189
łemkowski306313303
litewski609588599
niemiecki601695888956649
ormiański765842
rosyjski4513545
słowacki197188188
ukraiński286729432175
Liczba osób uczących się jezyków mniejszości w latach 2018-2021

Zastanawiające mogą być różnice między poszczególnymi latami w przypadku rosyjskiego. Przyznam, że spodziewałam się, że więcej osób będzie zainteresowanych lekcjami rosyjskiego, ale być może fakt, że ten język jest dostępny w szkołach jako język obcy sprawia, że jest mniej chętnych. Natomiast równie dobrze ten argument mógłby przemawiać za niemieckim, a jest to największa mniejszość językowa w Polsce. Ciekawe też, dlaczego liczba osób zainteresowanych ormiańskim jest niższa z roku na rok.

Podsumowując, angielski, niemiecki i rosyjski są trzema najpopularniejszymi językami obcymi, których młodzież i dzieci uczyły się w roku szkolnym 2020/2021 w szkołach publicznych. Niestety brakuje informacji, który z tych przedmiotów był nauczany jako pierwszy, drugi czy trzeci język, bo – o ile się orientuje – to ma przełożenie na liczbę godzin. Ponadto zaskoczyła mnie obecność niektórych języków na liście, m.in. maltańskiego czy tureckiego. Co do języków mniejszości – wiedziałam, że niemiecki jest tym największym, ale nie spodziewałam się takich różnic między liczbą użytkowniczek i użytkowników poszczególnych języków. W każdym razie dobrze sobie uzmysłowić, że rozporządzenie ministra ograniczające lekcje niemieckiego jako języka mniejszości dotknie naprawdę dużą grupę ludzi.

Dane zaczerpnęłam stąd:

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s